Czym jest choroba środowiskowa?

Często, zwłaszcza w mediach, mówi się o chorobach środowiskowych. Pojęcie to jest bardzo medialne, wygodne, ale tak naprawdę nie jest zbyt dobrze rozumiane. Oczywiście choroba środowiskowa nie jest jakąś odrębną jednostką epidemiologiczną. Tym terminem określa się każdą chorobę, której częstość występowania lub zjadliwość można powiązać ze zmianami środowiska, którą podejrzewa się o istnienie takiego powiązania, albo nawet którą w kontekście takiego powiązania (wątpliwego) rozpatruje się ze względu na potrzebę społeczną.
Do chorób środowiskowych zalicza się bardzo różne przypadłości: od wielu chorób nowotworowych, przez gruźlicę, aż po alkoholizm. To, co je łączy to fakt, iż za modulację częstości ich występowania mogą odpowiadać na przykład zanieczyszczenia lub inne uwarunkowania środowiskowe, w tym także społeczne.
Znane są prace dotyczące bezpośredniego wpływu zanieczyszczeń powietrza na wzrost ilości chorych na astmę lub inne schorzenia układu oddechowego. Jednak chorobą środowiskową jest też otyłość- ta ma podłoże kulturowe, a nie przemysłowe.
O tym, czy dane schorzenie uznaje się za chorobę środowiskową, decyduje się na podstawie skomplikowanego algorytmu uwzględniającego najróżniejsze parametry środowiska i kilka do kilkunastu cech choroby. Nie jest to jednak przypisanie formalne- fakt uznania danego schorzenia za chorobę środowiskową niewiele zmienia w jej doświadczeniu klinicznym. Można jednak, wychodząc z otrzymanych wyników, usprawnić terapię wielu chorób poprzez dołączanie do zaleceń lekarskich zestawu rad dotyczących stylu życia lub otoczenia, w jakim dolegliwości będą mniej uciążliwe lub mniej długotrwałe.
Choroba środowiskowa jest tak naprawdę obiektem zainteresowania wielu nauk. W aspekcie praktyki klinicznej oczywiście interesuje medycynę, ale kryteria wyznaczania chorób środowiskowych, opracowania statystyczne i inne dane często są opracowywane przez geografów, chemików, biologów lub demografów. Swój wkład w rozumienie chorób środowiskowych wnoszą przedstawiciele różnych dziedzin, a mimo tego, granica tego pojęcia wciąż pozostaje niejasna, natomiast ilość chorób środowiskowych stale rośnie i to tym bardziej nie ułatwia orientacji w gąszczu nazw i kryteriów.

read more

O bezpieczeństwie leków ziołowych

Ponieważ jak grzyby po deszczu wyrastają internetowe sklepy z preparatami ziołowymi, warto przyjrzeć się bliżej kwestii ich bezpieczeństwa. Zanim jednak to zrobimy, musimy odróżnić preparaty od leków. Oczywiście, każdy lek jest jakiegoś rodzaju preparatem, istnieje jednak między nimi dość poważna różnica zdefiniowana prawnie, a mająca praktyczne konsekwencje. Polegają one na zmianach w normach jakościowych oraz zasadach dopuszczania do obrotu. W przypadku leków oczywiście wymagania są wyższe niż w przypadku pozostałych środków. Czy możemy więc uznać, że preparaty przygotowane w warunkach gorszych są dla nas całkowicie bezpieczne?
Większość preparatów ziołowych pochodzi z upraw, gdzie rośliny lecznicze produkuje się na masową skalę. To zazwyczaj może spowodować różne problemy, w tym na przykład obniżenie zawartości substancji czynnej w tkankach roślinnych. Są to jednak zmiany na tyle nieistotne, że trudno dokładnie oszacować zagrożenie z tym związane. Wydaje się, że raczej nie powinno to mieć przykrych konsekwencji innych niż tylko osłabienie działania środka.
Na pewno trudno nam będzie przekonać się do bezpieczeństwa preparatów ziołowych z niewiadomego źródła. Sklepy internetowe i indywidualni sprzedawcy na przykład na aukcjach nie zawsze niestety w sposób właściwy opisują sprzedawany produkt. Nierzadko nie jest też on poddawany żadnej kontroli jakości, a chyba nie trzeba mówić, że w przypadku leków lub suplementów etap ten jest kluczowy. Przypadki zatrucia lub powikłań po zażyciu preparatów ziołowych są rzadkie i pochodzą albo od osób uczulonych na jedną z substancji zawartych w preparacie, albo od osób, które w sposób nieodpowiedni dawkowały preparat.
Błędem jest przekonanie, że lek ziołowy jest całkowicie niegroźny. Jest to substancja chemiczna tak samo, jak każda inna, w związku z czym może w określonych warunkach stać się zagrożeniem. A fakt, że pochodzi z ekologicznych upraw niczego nie zmienia. Często na poparcie tej tezy przypomina się, że także większość narkotyków to substancje pochodzenia roślinnego, a to w niczym nie umniejsza ich szkodliwości. To, że dysponujemy pewnymi lekami ziołowymi jest zasługą wieloletnich badań, jednak żadne badania nie mogą przewidzieć wszystkich możliwych okoliczności.

read more

Styl życia a zdrowie

Bardzo często w internecie, prasie czy telewizji można zapoznać się z opiniami, w jaki sposób styl życia może wpływać na nasze zdrowie. Istnieją setki i tysiące prac, których autorzy dowodzą, że ileś lat temu taka choroba była groźniejsza niż dziś, a inna znów była znacznie rzadsza. Próbują też oni często powiązać te zmiany z tym, jak na przestrzeni lat zmienił się styl życia- dieta, zanieczyszczenie środowiska, tryb życia- wszystko to może mieć wpływ na stan zdrowia ludzi.
Dieta jest jednym z chętniej poruszanych tematów. Zgodnie z przekonaniami, to, co jemy, ma wpływ na to, jak działa nasz organizm. I jest to w dużym zakresie prawda, ale nie wolno zapominać, że większe znaczenie wciąż ma to, czego nie jemy- niedobory witamin wydawały się wyeliminowane, tymczasem poza awitaminozą C wszystkie pozostałe są częściej lub rzadziej spotykane (szkorbut jest bardzo rzadki). Dieta większości z nas składa się z produktów bardzo wysoko przetworzonych, często po obróbce termicznej, a więc pozbawionych wielu cennych substancji.
Jeśli chodzi o wpływ środowiska- udowadnia się związek między stanem środowiska a zachorowalnością na wiele chorób. Nazywamy ej często chorobami cywilizacyjnymi, choć nazwa ta jest nieścisła. Nie da się jednak ukryć, że niektóre substancje zanieczyszczające wodę, glebę, powietrze lub żywność mogą wydatnie zwiększać podatność na określone choroby. Tak zwane choroby środowiskowe to w rzeczywistości grupa różnych schorzeń, co do których mamy pewność lub tylko podejrzenia, iż są związane z szeroko pojętym środowiskiem życia.
Tryb życia, który w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat uległ radykalnej zmianie, także nie pozostaje bez wpływu na zdrowie ludzi. Więcej jest problemów natury ortopedycznej, ale ma to także swój wkład w rozrost populacji ludzi otyłych. Ponadto nadużywanie alkoholu, palenie tytoniu oraz zbyt mała ilość aktywności fizycznej mogą przyspieszać powstawanie innych chorób oraz znacząco osłabiać układ odpornościowy.
Wszystko, co określamy mianem stylu życia, ma związek ze zdrowiem. Nie zawsze jest on wyraźnie widoczny, ale zazwyczaj już przy zgrubnej statystyce można zobaczyć, jak różne zmiany w stylu życia wpływają na zmiany statystyk zachorowalności.

read more