Odchylenia w badaniu

Odchylenia w badaniu fizykalnym powinny stanowić podstawę do rozpoczęcia dalszego postępowania diagnostycznego, bowiem rzadko zdarza się, by były patognomiczne. Warto jednak wiedzieć, jakie są najczęstsze odchylenia i o jakich stanach chorobowych mogą świadczyć. Bardzo ciekawym zjawiskiem są różnego rodzaju objawy nazwiskowe, wskazujące na konkretne problemy i pozwalające na szybkie rozpoznanie niektórych stanów chorobowych. Przy podejrzeniu zapalenia otrzewnej warto zbadać objaw Blumberga, który polega na powolnym uciskaniu dowolnego obszaru w granicach brzuch i następnym szybkim zwalnianiu tego ucisku. Jeśli pacjent odczuwa większy ból w czasie zwalniania ucisku to bez wątpienia świadczy to o zapaleniu otrzewnej, zmuszającym do pojęcia szybkiej interwencji. Bardzo łatwo za pomocą palpacji można zdiagnozować również zapalenie wyrostka robaczkowego. Uciskając brzuch w jednej trzeciej odległości między kolcem biodrowym prawym a pępkiem możemy sprawdzić czy mamy do czynienia z atakiem wyrostka czy też nie. Istnieje również kilka innych objawów pozwalających na sprawdzenie tego stanu, należy do nich objaw Jaworskiego, który polega na zgięciu kończyny dolnej prawej w stawie biodrowym oraz kolanowym i ucisku w okolicy dołu biodrowego prawego. Również tutaj ból będzie objawem sugerującym wystąpienie zapalenia wyrostka robaczkowego. Ucisk w przestrzeni podżebrowej prawej pozwala z kolei sprawdzić, czy mamy do czynienia z zapaleniem pęcherzyka żółciowego czy też nie. Bardzo groźne są również wszelkie odstępstwa w badaniu tętna, tętno nitkowate może świadczyć na przykład o występowaniu wstrząsu, tętno naprzemienne czy dwubitne powinno z kolei skłonić lekarza prowadzącego do zlecenia konsultacji kardiologicznej. W czasie badania nie można zapomnieć o zbadaniu wszystkich węzłów chłonnych, ich powiększenie powinno alarmować i skłaniać lekarza do podjęcia dalszej diagnostyki różnicowej.

read more

Badanie brzucha

Badanie brzucha przebiega nieco inaczej niż badanie pozostałych części ciała głównie ze względu na kolejność wykonywanych działań. Proces tradycyjnie zaczyna się od oglądania, dzięki któremu możemy zaobserwować oczywiste zmiany jak blizny po operacjach takich jak wycięcie wyrostka, odprowadzanie przepukliny czy wycięcie pęcherzyka żółciowego. Następnie powinniśmy osłuchać brzuch, jeśli bowiem najpierw wykonamy palpację samoistnie pobudzimy jelita do pracy. Mogłoby się wydawać, że osłuchiwanie brzucha jest nieco zabawną czynnością, niemniej jednak wprawnemu lekarzowi może podsunąć szereg wniosków. I tak na przykład brak perystaltyki może świadczyć o zapaleniu otrzewnej czy uwięźnięciu pętli jelitowej. Kolejnym etapem badania będzie palpacja powierzchowna i głęboka, które pozwolą nam na wykrycie różnego rodzaju anomalii. Należy przy tym pamiętać, że jeżeli pacjent zgłasza jakiekolwiek dolegliwości bólowe to badanie powinniśmy rozpocząć od miejsca położonego jak najdalej od wskazanego miejsca. Za pomocą palpacji możemy wybadać między innymi guzy w obrębie jamy brzusznej jak również opory patologiczne. Palpacja głęboka pozwoli nam na zbadanie wątroby oraz śledziony, są to dwa bardzo ważne narządy, których powiększenie może sugerować wiele schorzeń. Prawidłowo wątroba nie powinna zostać wybadana w badaniu, jej powiększenie, a zatem wystawanie poza łuk żebrowy nie jest patognomiczne, może sugerować zapalenie wątroby, chorobę Cushinga, amyloidozę czy też stłuszczenie narządu i zdecydowanie stanowi podstawę do podjęcia dalszej diagnostyki. Jeśli chodzi z kolei o śledzionę to jej powiększenia zdarzają się rzadziej i są znacznie groźniejsze, świadczą o chorobach związanych z układem krwionośnym jako, że śledziona odpowiedzialna jest za usuwanie starych bądź zniszczonych komórek krwi. Podejrzewając zapalenie wyrostka czy pęcherzyka żółciowego konieczne jest zbadanie objawów takich jak Chełmońskiego, Jaworskiego czy Rovsinga.

read more

Badanie klatki piersiowej

Badanie klatki piersiowej stanowi nieodłączny element każdego badania przedmiotowego, pozwala bowiem na ustalenie bardzo ważnych funkcji życiowych. W obrębie tej przestrzeni znajdują się bowiem dwa bardzo ważne i kluczowe dla życia człowieka układy- oddechowy oraz sercowy. W oglądaniu klatki piersiowej można zaobserwować odchylenia w jej ukształtowaniu takie jak chociażby klatka szewska czy kurza, świadczące o konkretnych stanach patologicznych. Klatka beczkowata, charakteryzująca się zwiększonym wymiarem przednio-tylnym i bardziej poziomym ułożeniem żeber występuje u osób, które od dłuższego czasu cierpią na rozedmę płuc. Zaciąganie przestrzeni międzyżebrowych jak również dołka jarzmowego to jedne z podstawowych wykładników duszności. O trudnościach z oddychaniem może świadczyć również sinawe zabarwienie skóry wokół ust i przyjmowanie ściśle określonej pozycji ciała oraz wydłużenie wydechu, który fizjologicznie jest krótszy od wdechu. U osób szczupłych bez problemu można zaobserwować również tętnienie w dołku podżebrowym, które może świadczyć na przykład o zwiększonym ciśnieniu w aorcie zstępującej. Nieczęsto już dziś praktykowanym, acz nauczanym na studiach medycznych jest opukiwanie płuc, pozwalające na ocenę ich wydolności. Odchylenia w tym badaniu mogą wskazać na takie schorzenia jak odma opłucna, rozedma czy zapalenie oskrzeli. Sprawni lekarze będą w stanie zaobserwować nawet najbardziej subtelne sprawy, pozwalające postawić wstępne rozpoznanie. Bardzo przydatnym badaniem jest osłuchiwanie, na podstawie którego można wyciągnąć wiele daleko idących wniosków. Płuca osłuchujemy zarówno na wdechu jak i wydechu z przodu i z tyłu klatki piersiowej, osłuchując klatkę piersiową nie możemy zapomnieć również o sercu. Zaobserwowanie jakichkolwiek szmerów powinno prowadzić do konsultacji kardiologicznej, bowiem schorzenia serca są bardzo groźnymi, alarmującymi przypadłościami.

read more

Badanie głowy i szyi

Badanie każdej kolejnej części ciała zaczynamy od oglądania, które jest w stanie dostarczyć nam wielu ważnych informacji na temat stanu zdrowia pacjenta. Już na pierwszy rzut oka możemy zauważyć takie anomalnie jak wodogłowie czy czaszkę o kształcie wieży. Bardzo szybko można również dostrzec charakterystyczne elementy składające się na zespół Downa, do których należy mongołowate rozstawienie oczu czy też duży, płaski język. Bardzo szybko można dostrzec również rumień mitralny, mówiący nam o niewydolności zastawki mitralnej serca, z kolei zasinienie wokół ust skłania nas do podejrzenia, że ilość krwi odtlenowanej niebezpiecznie wzrosła. Kiedy już dokładnie przyjrzymy się wyglądowi głowy, przejdziemy do obmacywania czaszki, które pozwoli nam na zaobserwowanie subtelnych zmian, w ten sposób można wybadać między innymi rozmiękanie potylicy, będącej objawem krzywicy. Następnie należy sprawdzić bolesność uciskową skrawka ucha oraz wyrostka sutkowatego, dolegliwości przy dotykaniu pierwszego z wymienionych elementów świadczy o zapaleniu ucha zewnętrznego, drugiego z kolei o zapaleniu ucha środkowego. Oba stany powinny zostać potraktowane z należytą uwagą, bowiem przewlekające się zapalenia ucha mogą w końcu doprowadzić do osłabienia tego zmysłu. Ważne jest również badani wzroku, nawet jeśli specjalistyczne uwagi w tej dziedzinie może wygłaszać jedynie okulista. Sam wygląd oczu może pozwolić na zdiagnozowanie chorób, które wprawdzie nie dotyczą oczu, jednak poprzez nie się objawiają. Do takich schorzeń należy między innymi choroba Gravesa Basowa, przy jej podejrzeniu konieczne jest sprawdzenie wszystkich odruchów ocznych. Zaliczamy tutaj objaw Kochera, Graffego i Moebiusa jak również kilka dodatkowych objawów zaobserwowanych chociażby przez Jelinka. Przy badaniu głowy nie można zapomnieć również o szyi, a zwłaszcza sprawdzeniu tarczycy, jeśli zaobserwujemy jej powiększenie warto zlecić dalszą diagnostykę.

read more

Badanie ogólne

Kompleksowe badanie lekarskie powinno rozpocząć się od krótkiej rozmowy, która pozwoli wstępnie ustalić lekarzowi z jaką przypadłością ma do czynienia. Uważa się, że dobrze zebrany wywiad dotyczący obecnej przypadłości jak również wcześniejszych hospitalizacji i schorzeń może stanowić podstawę do wysnucia prawidłowej diagnozy. Niestety jednak nie wszyscy lekarze chcą rozmawiać z pacjentami i nie wszyscy potrafią trafić do innych ludzi, również pacjenci skrępowani swoją fizykalnością nie zawsze zgodnie współpracują. Kiedy lekarz zbierze wywiad, konieczne będzie przejście do badania fizykalnego, składającego się z kilku integralnych elementów. Na pierwszym miejscu znajduje się badanie ogólne, które tak naprawdę trwa od momentu wejścia pacjenta o gabinetu. Już ze sposobu poruszania się, mówienia i ogólnego zachowania lekarz będzie mógł wysnuć wiele cennych wniosków. Czasami charakterystyczne cechy wyglądu wskazują na konkretne schorzenia, niemniej jednak brak ewidentnych dowodów wcale nie wyklucza możliwości występowania danej choroby. I tak na przykład widząc rumień na twarzy przypominający kształtem motyla bardzo szybko możemy zdiagnozować toczeń rumieniowaty, nalana, księżycowa twarz, otyłość typu brzusznego i czerwone rozstępy na skórze skłaniają do diagnostyki w kierunku choroby Cushinga. Wytrzeszcz oczu i niska masa ciała mogą prowadzić do wysnucia podejrzenia choroby Gravesa Basedowa, będącym endokrynologicznym schorzeniem dotyczącym tarczycy. Warto wspomnieć również o tym, że badanie ogólne obejmuje obejrzenie całej skóry ciała celem znalezienia patologicznych wykwitów oraz blizn, bardzo ważne jest również zbadanie węzłów chłonnych. Ich powiększenie świadczy o toczącym się w organizmie procesie zapalnym, niektóre z nich jak na przykład węzeł Virchowa określa się mianem węzłów wartowniczych. Świadczą one o obecności przerzutów nowotworowych, nie dających zbyt pomyślnego rokowania na przyszłość.

read more

Czym jest choroba środowiskowa?

Często, zwłaszcza w mediach, mówi się o chorobach środowiskowych. Pojęcie to jest bardzo medialne, wygodne, ale tak naprawdę nie jest zbyt dobrze rozumiane. Oczywiście choroba środowiskowa nie jest jakąś odrębną jednostką epidemiologiczną. Tym terminem określa się każdą chorobę, której częstość występowania lub zjadliwość można powiązać ze zmianami środowiska, którą podejrzewa się o istnienie takiego powiązania, albo nawet którą w kontekście takiego powiązania (wątpliwego) rozpatruje się ze względu na potrzebę społeczną.
Do chorób środowiskowych zalicza się bardzo różne przypadłości: od wielu chorób nowotworowych, przez gruźlicę, aż po alkoholizm. To, co je łączy to fakt, iż za modulację częstości ich występowania mogą odpowiadać na przykład zanieczyszczenia lub inne uwarunkowania środowiskowe, w tym także społeczne.
Znane są prace dotyczące bezpośredniego wpływu zanieczyszczeń powietrza na wzrost ilości chorych na astmę lub inne schorzenia układu oddechowego. Jednak chorobą środowiskową jest też otyłość- ta ma podłoże kulturowe, a nie przemysłowe.
O tym, czy dane schorzenie uznaje się za chorobę środowiskową, decyduje się na podstawie skomplikowanego algorytmu uwzględniającego najróżniejsze parametry środowiska i kilka do kilkunastu cech choroby. Nie jest to jednak przypisanie formalne- fakt uznania danego schorzenia za chorobę środowiskową niewiele zmienia w jej doświadczeniu klinicznym. Można jednak, wychodząc z otrzymanych wyników, usprawnić terapię wielu chorób poprzez dołączanie do zaleceń lekarskich zestawu rad dotyczących stylu życia lub otoczenia, w jakim dolegliwości będą mniej uciążliwe lub mniej długotrwałe.
Choroba środowiskowa jest tak naprawdę obiektem zainteresowania wielu nauk. W aspekcie praktyki klinicznej oczywiście interesuje medycynę, ale kryteria wyznaczania chorób środowiskowych, opracowania statystyczne i inne dane często są opracowywane przez geografów, chemików, biologów lub demografów. Swój wkład w rozumienie chorób środowiskowych wnoszą przedstawiciele różnych dziedzin, a mimo tego, granica tego pojęcia wciąż pozostaje niejasna, natomiast ilość chorób środowiskowych stale rośnie i to tym bardziej nie ułatwia orientacji w gąszczu nazw i kryteriów.

read more